Zelfmoordforum

Gesloten per 1 juni 2012, 23:59

Ik wil jullie bedanken. Zoveel mooie mensen, zoveel schrijnende verhalen, zoveel moed om steeds weer te proberen om toch door te gaan, ook al lokte de zelfmoord elke dag.

Maar vooral wil ik jullie bedanken voor dit kleine, maar zo grote wonder: zoveel mensen die elkaar oprecht steunden – ze wisten immers waarover ze het hadden – en die aldoor tijd voor elkaar vonden, terwijl zijzelf het zelf bepaald niet makkelijk hadden. De aandacht en openheid die jullie onderling hadden, heb ik heel bijzonder gevonden. Die heeft het forum lange tijd gedragen. Weet dat ik veel bijdragen en veel reacties met tranen in de ogen heb gelezen, me ondertussen verbazend over ieders veerkracht, over de slimme survival tips die werden uitgewisseld, en vooral: hoeveel compassie er hier werd uitgedeeld,… Temeer daar steeds weer bleek dat, zodra je zelfmoord niet hoeft te bevechten, mensen elkaar allerlei lastige vragen durfden te stellen. En dat daar dan nog antwoorden op kwamen ook.

Dank voor alle complimenten aan mijn adres. Maar dit forum beheren was zoveel makkelijker dan iedereen dacht: de moderatie was meestal een fluitje van een cent. Als iets me écht hoofdbrekens kostte, postte ik meestal mijn aarzelingen en overwegingen, waarbij jullie reacties me hielpen om een goed beleid te formuleren.

Er waren bovendien altijd mensen die me waarschuwden als ergens iets dreigde te ontsporen, en altijd mensen die hartelijk wilden meedenken. Zelfs als ik een besluit nam waarmee niet iedereen gelukkig was, accepteerden jullie dat sommige besluiten uiteindelijk alleen aan mij toevielen. Het is vaak gebeurd dat iemand zei: ‘Hoor ’s, Spaink, zelf had ik wellicht anders besloten, maar ik begrijp je motivatie, en bovendien draag ik niet de verantwoordelijkheid. Dus als je dit besluit: mijn zegen heb je, al ben ik het niet met je eens.’ Dat is op zich al een mooi ding: kunnen onderscheiden tussen mening en verantwoordelijkheid is niet iedereen gegeven.

Maar ’t was meer. Het was ook: verschil kunnen accepteren. ‘Jij vindt dit en ik vind dat. Nou best. Daarom hoeven we mekaar toch niet de tent uit te vechten?’ Zelden ontstond er gebekvecht over zulke kwesties. Dat was een mooi midden: accepteren dat op mijn website mijn regels gelden, glashard durven zeggen wat jij ervan vindt, en een oordeel nooit als nederlaag hoeven zien maar gewoon je positie bepleiten.

Wat wél erg is – als in: ingrijpend erg, ondoenlijk erg, nachten-wakker-liggend erg – is de respons van nabestaanden. Intimi van forumleden hebben zich geregeld woedend bij mij gemeld nadat hun vriend/in, familielid of lief zelfmoord had gepleegd, en zij nadien ontdekten dat hun vriend/in, familielid of lief op dit forum postte.

Er werd gedreigd: ik moest subiet alle referenties naar X verwijderen, of alle berichten van Y wissen, want anders zouden ze me wel weten te vinden. Er werd gezwaaid met aanklachten over dood door schuld, of over hulp bij zelfmoord. Er werd gefulmineerd dat het sowieso pervers was dat zo’n forum kon bestaan. Dat zette mensen maar aan tot zelfmoord, het ondermijnde de pogingen van de hulpverlening om tot iemand door te dringen. Dit forum was dodelijk.

Boze familieleden heb ik altijd te woord gestaan. Soms erg lang, soms erg vaak. De crux is dat het logisch is dat zij in eerste instantie volkomen onthutst, boos of verwijtend zijn. Het zal je maar gebeuren: iemand van wie je houdt, pleegt zelfmoord. Dat is al erg zat. Daarna ontdek je dat sommige mensen, van wie jij nog nooit hebt gehoord. wisten dat dat in de lucht hing. En die mensen deden gvd niks! Die hadden toch moeten ingrijpen? Dan is het toch hun schuld? En hoezo, een forum over zelfmoord? Daar praat je mekaar toch alleen maar verder het graf in?

Ik geloof oprecht dat pas wanneer zelfmoord an sich niet wordt veroordeeld – en je er vrijelijk over kunt spreken – er ruimte ontstaat om daar écht over na te denken. Hoe kun je uitzoeken of je hang naar zelfmoord een vlucht is of iets dat je echt wilt, wanneer iedereen elk gesprek daarover uit de weg gaat? Hoe kun je je geliefden, die oprecht wensen dat jouw depressies overgaan, zeggen dat jijzelf na twintig jaar van behandelingen simpelweg de energie niet meer hebt en geen hoop meer kunt opbrengen? Hoe kun je uitzoeken wat je eigen wens is, wanneer iedereen met we je rover probeert erover te praten, uit angst of schrik niet kan luisteren?

Hier accepteren we dat iemand het volste recht heeft om dood te gaan. Maar ook wij hopen dat onze stem, ons luisterend oor, onze vraag of onze arm om iemands schouder maakt dat hij of zij zich net wat beter voelt. Dat-ie weerbaarder wordt, onaantastbaarder, krachtiger – kortom: levenslustiger, robuuster, en een tikkie minder kwetsbaar.

Maar als wij – die zelfmoord als optie accepteren – er al ondersteboven van zijn dat iemand hier er toch een streep onder zet, hoe kunnen we het de familie en vrienden van zo iemand het in hemelsnaam kwalijk nemen dat zij ervan ondersteboven zijn? Want terwijl wij vaak al maandenlang hebben meegeleefd met iemands worsteling, hebben zij zelf dat dagelijkse gevecht verborgen gehouden voor hun intimi. Uit angst om niet begrepen te worden, uit angst om tegen hun zin opgenomen te worden, en ook: uit angst on hun intimi te kwetsen. (Veel mensen hier die dood wilden, deden ellenlang hun best om te zorgen dat hun dood niet als ‘aanklacht’ of ‘verwijt’ zou worden opgevat.)

Daar sta je dan, als nabestaande. Je voelt sowieso waarschijnlijk al dat je bent tekort geschoten, en je wilde je lief / je kind / je vader / je vriend zo graag weerhouden van die ultieme keus. Dat was al verrotte moeilijk, en dan ontdek je ineens dat er een groep mensen was – wiens bestaan je nu pas ontdekt – die helemaal niet zo ‘tegen’ was. Hebben zij die zelfmoord dan niet aangewakkerd, aangevuurd, of tenminste: niet onvoldoende tegengewerkt? Hebben zij, door zelfmoord als optie te accepteren, eigenlijk de dood van jouw intimus niet bespoedigd, of zelf in de hand gewerkt? Zijn ze uiteindelijk niet medeschuldig aan die zelfmoord?

Laat me jullie zeggen: zulke gesprekken met nabestaanden zijn kutgesprekken. Ze komen bovendien altijd onverwacht, en altijd ongelegen: bijvoorbeeld wanneer je net een boek aan het schrijven bent. Maar ja. Voor die nabestaanden kwam die zelfmoord ook altijd onverwacht, en ook altijd ongelegen…

Tot mijn verrassing bleken tot nu toe werkelijk alle nabestaanden – ondanks hun aanvankelijke (vanzelfsprekende, en o zo begrijpelijke) boosheid – na een paar dagen ook bevattelijk voor het idee dat je zelfmoord uiteindelijk altijd helemaal zelf pleegt. En dat hun vriend of kind of zus dat recht had, en dat je mensen niet tot in lengte der dagen tegen zichzelf in bescherming kan nemen. Dat we zelfmoord hier niet romantiseerden, maar juist onderzochten. Dat er wellicht sowieso geen externe ‘schuldigen’ zijn aan te wijzen voor iemands zelfmoord. Dat het – vooral als nabestaande – soms makkelijker is om te zoeken naar schuld en verantwoordelijkheid, dan om te aanvaarden dat we vaak machteloos staan tegenover het leed van anderen; en dat het allerergste is: te weten dat jouw liefde voor iemand niet volstaat om hem of haar in leven te houden. En dat dat wellicht de crux is: dat er een moment kan zijn dat zelfde de wetenschap van de pijn die jouw dood anderen berokkent, niet meer genoeg is om je aan het leven te lijmen.

Veel nabestaanden hebben me paf doen staan: ze waren in staat om van schrik, boosheid en verlies om te schakelen naar begrip.. De vrouw van Storm ontdekte pas hier dat haar man al maandenlang zijn zelfmoord aan het plannen was, en dat hij dat deed om haar een toekomst zonder schulden te kunnen geven. Ze was het nog steeds niet eens met zijn afweging, maar ze kon nu wel lezen met hoeveel liefde voor haar zijn besluit gepaard was gegaan. De moeder van Sandra was blij dat haar kind hier wou praten; dat had ze eerder niet gedurfd. Die berichten teruglezen gaf haar troost: haar kind was minder alleen geweest dan ze vreesde. De moeder van Ovide – al jarenlang bang dat haar kind zelfmoord zou plegen – ontleende troost aan de gesprekken met een forumlid dat Ovide inmiddels redelijk had leren kennen: nu wist ze tenminste joe haar zoon was gestorven.

En nee, dat maakt het nog steeds niet makkelijk. Want zelfs als iemand op zeker moment accepteert dat zijn of haar kind / zusje / etc hier troost vond, betekent dat niet dat ze het forum zelf vinden deugen. Nabestaanden kunnen altijd vinden dat dit forum hun naaste een kant heeft opgeduwd die zij niet wilden, of dat het forum teveel ‘leunde’ naar de kant van simpelweg zelfmoord plegen.

Niet alleen hebben ze het volste recht om dat te vinden, maar de laatste maanden vond ik dat zelf ook. Teveel aanmeldingen, teveel nieuwelingen die niet wilden praten maar slechts een adresje wilden, teveel doden in erg korte tijd. Het forum is nooit bedoeld geweest als quick fix om dood te gaan: het forum is wat mij betreft altijd bedoeld geweest als plek waar je je kon afvragen [i]of je dood wilde, en zo ja, waarom dan.

Dan kun je zeggen: laat de nieuwelingen maar buiten staan, dan kunnen wij – bestaande leden – hier fijn doorgaan. Ja, leuk bedacht. Maar ondertussen moet ik die verse aanmelders afwijzen en krijg ik hun teleurstelling, hun wanhoop en soms hun woede op mijn bordje. Een tijdje liet ik alle nieuwelingen binnen, maar er kwamen protesten vanuit het forum: teveel nieuwe mensen toelaten betekende dat niemand zich meer om hen bekommerde, en iedereen kreeg ineens het gevoel dat de hele boel los zand aan het worden was. Sindsdien heb ik een wachtlijst ingevoerd en liet ik maximaal twee of drie nieuwe leden per week binnen. Maar hoe vertel je iemand die wanhopig graag hier wil praten, dat-ie pas over vijf of zes weken aan de beurt is?

Anders gezegd: het forum vrat aan me. Vandaar mijn besluit om de boel dan liever maar helemaal te sluiten, juist ook omdat de stijgende populariteit en stijgende dodentallen maakten dat ik steeds meer het gevoel kreeg dat k alle grip aan het verliezen was. Dat terwijl alle verantwoordelijkheid toch heus nog steeds bij mij lag…

Dat het stopzetten van het forum voor de vaste bezoekers grote consequenties heeft, snap ik terdege. Ik heb de afgelopen dagen veel lieve – en soms ook wanhopige – mails en PB’tjes gehad. Sommige forumleden weten werkelijk niet waar ze nu naartoe kunnen: het voelt voor hen alsof ik ze van hun life line heb beroofd. Anderen zijn ook ontsteld, maar zagen dezelfde ontwikkeling als ik, en voelen zich inmiddels sterk genoeg om zich los te maken van het forum.

Hoe dan ook – lieve dames en heren, het spijt me dat dit moest gebeuren. Ik hoop oprecht dat jullie iets aan het forum hebben gehad, en ik hoop al even oprecht dat jullie elders een anker vinden. Het ga jullie goed, en laat me af en toe nog ’s weten hoe het je gaat…?

Aantal reacties: 437