[Mijn stukje voor het liber amicorum voor Arne van der Wal en Eric Smit, ter gelegenheid van het 15-jarig bestaan van Follow the Money, het journalistieke onderzoeksplatform dat zij hebben opgericht. We vierden dat op 5 juli 2025.]
Arne reageerde korzelig toen ik in juni 2017 bij FTM wilde solliciteren. De vacature voor een eindredacteur was een week voor sluiting ineens van de website verdwenen; toen ik informeerde of ik nog kans maakte, antwoordde hij: ‘We zijn inmiddels voorzien.’
Right. Omdat Arne en Eric twee handen op één buik zijn maar vaak van mening verschillen, huurde Eric me eind april 2018 op een achternamiddag in, en zo zat ik alsnog tegenover Arne aan de hoofredactietafel. Ik bekeek hem de eerste weken met enige argwaan. Bliefde hij me wel?
Nou en of. We vonden elkaar op de finesses van interpunctie, gekrulde aanhalingstekens, heldere zinnen, en het belang van ieders eigen stijl en toon. Arne hield evenveel van taal als ik. En niemand bij FTM schreef zo zwierig en toch helder als hij. Mijn enige ‘verwijt’ aan zijn adres is dat Arne zelf zo weinig publiceerde: zijn lichtvoetig getoonzette artikelen waren altijd pareltjes.
En dan die stem. Ze hebben het wel over slaapkamerogen, maar Arne heeft een slaapkamerstem. Dat lage, warme, sonore geluid, met goed geformuleerde zinnen, scherpe opmerkingen en soms een bon mot… Welbespraaktheid is voor een eindredacteur een feromoon. Er waren dagen dat ik smolt als Arne bij de planningsmeeting achteloos een artikel fileerde.
(& we bleken van dezelfde bands te houden: Swans en Einstürzende Neubauten.)
En dan Eric. Ik kende zijn imago eerder dan hemzelf: driest, koppig, gedreven; iemand die van zich afbeet en die kon jennen. Maar bij FTM leerde ik zijn softe kanten kennen: hij is extreem loyaal, gul, en nooit te beroerd om iemand eindeloos te helpen – al weet hij niet altijd hoe. Inmiddels weet ik: Eric is de grote broer die ik nooit heb gehad. Iemand op wiens oordeel ik kan varen, die scherper is dan wie ook, en die me met warmte doorziet. Bij hem wil ik schuilen als het oorlog wordt.
Ruzies hebben we ook gehad, knetterende zelfs. Ik heb hem geregeld achter het behang willen plakken. Maar hij kon goed bakzeil halen als ik gelijk bleek te hebben. Dan viel hij stil, luisterde, en werd bedachtzaam.
Ik heb weleens gedacht dat je eerst ruzie met Eric moest hebben gemaakt en die goed moest kunnen afronden wilde je vriendschap met hem kunnen sluiten. De ironie is dat hij – al is-ie in hart en nieren een sportman, iemand die wil winnen – dan juist graag van je wil verliezen.
Compromisloos in alles – in werk, vriendschap, ambities en gedrevenheid, en in feestvieren. Makkelijk is-ie niet, maar o zo waardevol. Een man zonder weerga.
Ze hebben hun hart & ziel in FTM gestopt, die twee. Eerst was Follow the Money een idee, toen werd het een missie, en nu is het een miljoenenbedrijf met een missie. In dat opzicht is er niets veranderd, maar sinds de start, 15 jaar geleden, is alles minstens tien keer over de kop gegaan, en stonden ze bijna even vaak op de rand van een (ook persoonlijk) faillissement.
Inmiddels is FTM een gerespecteerd journalistiek platform dat zichzelf kan bedruipen, met tientallen werknemers en een roedel freelancers, een dependance in Brussel, internationale contacten en een vaste plek in het vragenuurtje van de Tweede Kamer.
Jullie hebben werkelijk geen idee hoezeer jullie beiden me de afgelopen zeven jaar hebben gevormd, hoeveel ik van jullie heb geleerd. Jullie commentaar op ingeleverde stukken maakte vaak dat ik drie keer moest nadenken, en me pas dan realiseerde wat de bredere politieke context was, of de betere journalistieke insteek.
Niet alleen mij hebben jullie veranderd. Jullie commentaar, scherpte, betrokkenheid en achtergrondkennis heeft talloos veel auteurs een schop onder de kont gegeven, plus een schouder om op te leunen. Zoveel mensen die nu bij FTM met geweldige scoops scoren, zijn door jullie gevormd: jullie hebben ze aangezet het onderste uit de kan te halen, en nimmer lui te zijn: het kon – en het moest – altijd beter.
Formatieve en doorslaggevende jaren waren het. Toen ik bij FTM aantrad, hadden we nog geen 7500 leden; nu zijn dat er dik 45 duizend. Er was indertijd amper structuur, er waren weinig afspraken of procedures, niemand was in dienst. Nu hebben we iemand die HR doet, een salarisgebouw en een cao, en binnenkort verplicht een ondernemingsraad. En belangrijker: we hebben een Engelstalige site, een eigen boekenuitgeverij, en een uitstekende reputatie.
Toch zijn we al die tijd trouw gebleven aan jullie oorspronkelijke missie: geldsporen volgen, transparantie nastreven, conflicten uitpluizen, belangen en lobby’s inzichtelijk maken, en mensen ter verantwoording roepen.
Met jullie vertrek heeft FTM een aderlating ondergaan. Maar ook: jullie dna zit in het bedrijf verankerd. Weet dat jullie ons hebben uitgerust om dat gat eigenstandig te kunnen dichten. We zijn jullie schatplichtig.
