Auteursrechtorganisaties deugen niet
Het Parool, 24 april 2007

Auteursrecht is nuttig, maar tegenwoordig krijg ik er de kriebels van. Natuurlijk, als ik een stukje schrijf is het prettig dat niet iedereen dat zomaar kan overnemen en herdrukken of op z'n eigen site kan zetten als was 't van hen. Maar steeds vaker komen mensen die iets maken waarop auteursrecht van toepassing is, zélf in de problemen door de organisaties de menen hen te vertegenwoordigen, en werkt auteursrecht tegen consumenten.

Jaarlijks moet ik stapels formulieren invullen en krijg dan een bedragje terug. Bijvoorbeeld voor mijn boeken die via de bibliotheken worden uitgeleend en voor stukjes die via de interne systemen van kranten worden verspreid en geraadpleegd. Maar er blijft idioot veel aan de strijkstok hangen - VWS was vorig jaar nog erg boos over zo'n club die wel allerwegen inde maar het intussen verdomde aan de rechthebbenden uit te keren - en de instanties waarbij je publiceert, stellen dodelijke eisen aan hun auteurs. Zo wilde krantenconcern PCM indertijd dat je voor 4% bovenop je honorarium voor een half jaar afstand deed van al je rechten en zelf niks mocht herpubliceren, terwijl zij alles mochten met je werk. Onder dat contract mocht ik mijn eigen stukjes niet op mijn eigen site zetten.

Het wordt erger en erger. Auteursrechtenorganisaties roepen moord en brand over downloaden en piraterij, we lezen wekelijks hoe erg internet voor auteursrechten is, maar tegelijkertijd zijn ze zelf sloom, ouderwets en achterlijk, en verhinderen ze de legale verkoop van materiaal dat mensen graag willen aanschaffen.

De serie The L-Word is mateloos populair onder dames. Iedereen wil 'm zien en velen willen 'm hebben. Maar kopen kón simpelweg niet. Seizoen 2 kwam in Nederland pas anderhalf jaar later op dvd beschikbaar, inmiddels was seizoen 3 in Amerika al zowat ten einde. Daar ga je dan toch niet meer op zitten wachten? Dan download je.

Er zijn veel series die ik subiet op dvd zou kopen als ze beschikbaar waren. Op tv word ik mal van de onderbreking van reclames, je kan nooit eventjes terugspoelen om die geweldige woordenwisseling nog een keer te zien, je moet wachten tot het een omroep behaagt om je favoriet uit te zenden en krijg je series in wekelijkse porties geserveerd terwijl ik liefst zes afleveringen achter elkaar wil zien op een tijdstip dat mij uitkomt. Maar ik kan ze niet kopen. En als ik zo'n serie dan download word ik beschuldigd van piraterij.

Twee weken geleden bereikte de Amerikaanse auteursrechtenorganisatie een voorlopig dieptepunt. Nine Inch Nails toerde door Europa en liet soms ergens USB-sticks achter met daarop een nummer van de nieuwe cd. De band had rare t-shirts waarop sommige letters anders gekleurd waren en samen de naam van dedicated websites vormden; kortom, de band deed van alles om een leuke buzz rondom de nieuwe cd te scheppen. De fans werkten gretig mee: de liedjes op de gevonden USB-sticks worden rondgestuurd, de verborgen websites werden publiek gemaakt. Het was een mooi spel tussen band en fans.

Totdat de Amerikaanse muziekindustrie dreigde met rechtszaken tegen sites die de USB-liedjes beschikbaar stelde. Nine Inch Nails heeft godbetere een eigen label, die auteursrechtenorganisatie gaat daar helemaal niet over. De dag dat de cd uitkwam kon je de hele cd beluisteren op de website van de band. De auteursrechtorganisatie was not amused.

Naschrift over PCM

Kranten kopen van columnisten een eenmalig recht op publicatie. Voor 8 gulden extra - ik kreeg in die tijd hfl 200 voor een column - wilde PCM het exclusieve recht om alles met mijn stukjes te mogen doen (herpubliceren in databanken, doorverkopen aan kopieerdiensten, op het web zetten, op cd zetten, en elk ander digitaal hergebruik dat ze konden verzinnen of dat nog moest worden uitgevonden), terwijl ik er in dat halve jaar niks mee zou mogen doen. Ik zou mijn stukjes pas een half jaar later op mijn site of op mijn mailinglijst mogen zetten. Ik mocht mijn eigen stukjes zelfs niet in een nieuw, eigen boek zetten volgens dat contract.

Wat het allemaal erger maakte, was dat PCM al jarenlang stukken van hun columnisten had gejat en digitaal herbruikt. daar liep toen al geruime tijd een zaak over (die PCM uiteindelijk dik heeft verloren.) Het contract was in zekere zin een poging hun eerdere wangedrag van een randje acceptabiliteit te voorzien.

Ik weigerde. Het Parool, toen nog onderdeel van PCM, was daar erg blij mee want ze vonden het een gruwelcontract. De Volkskrant en NRC Handelsblad hebben het contract wel met harde hand afgedwongen, ze hebben er in die periode talloze columnisten uitgedonderd omdat die niet wilden tekenen, en sommige columnisten zijn bezweken.

Copyright Karin Spaink.
Deze tekst wordt uitsluitend
voor persoonlijk gebruik aangeboden.