Magistrale fouten
Het Parool, 20 september 2005
Het Openbaar Ministerie heeft zich teveel ontwikkeld als 'crime
fighter', horen we de laatste dagen veel zeggen. En: het OM wilde de
Schiedamse parkmoord té graag oplossen, vandaar die
betreurenswaardige fouten. Het klinkt als een redelijke verklaring, eentje die bovendien in
de grond complimenteus is. 't Is vergelijkbaar met iemand die zijn
hartinfarct wijt aan te hard werken. Dat is een zelfbestoven
compliment: je legt je toestand uit onder verwijzing naar je grote
toewijding aan de zaak en eigenlijk - zo zeg je ermee - is het niet
aan jou te wijten dat het misliep, je hart was simpelweg niet
opgewassen tegen je ijver.Zo ook wanneer het bruuskeren van de rechtstaat door het OM
worden verklaard uit oplossingsdrang. Weliswaar ligt de
vakverdwazing besloten in die uitleg, maar tegelijkertijd bevat hij
toegeeflijkheid: de intenties - hoewel desastreus in hun
consequenties - van het OM waren goed. Ze waren alleen te gefixeerd
op het afhandelen van de zaak. Voortaan een wat meer open blik
tonen, beter focussen, wat scherpe kantjes ervan af vijlen en ze
zitten gelukkig weer helemaal op het rechte spoor.Maar zo is het niet gegaan. Het OM wilde deze zaak niet
oplossen. Het OM wilde zo snel mogelijk iemand veroordeeld hebben,
dat is heel iets anders. Het OM 'wist' dat ze de goede te pakken
hadden (hoezo? Denken ze daar paranormaal begaafd te zijn?) en
drukte dat idee tegen de keer in door. Daarbij speelden twee dingen:
coûte que coûte een veroordeling wensen - wat voor het OM een
pertinent foute opstelling is, want iemand als verdachte presenteren
mag juist nooit zonder aanziens des persoons of met verwaarlozing
van de feiten - en dat ze zo'n prettig-passende verdachte hadden.Hun verdachte was pedofiel, dat feit alleen al werkte zo sterk in
het nadeel van Cees B. dat het leveren van belastend bewijs niet
alleen overbodig werd geacht, maar zelfs al het ontlastende bewijs -
de verklaring van Maikel, de enige getuige; het DNA-spoor dat niet
klopte; het rapport van het Pieter Baan Centrum waarin B. niet in
staat tot moord of geweld werd geacht - door het OM onder tafel werd
gewerkt, onder druk werd herzien of gebagatelliseerd. Dat is geen
kwestie meer van een zaak 'te graag oplossen'. Dat is vervalsing en
manipulatie, en een kennelijke wens de zaak te sussen door valselijk
een verdachte te presenteren.Is dat crime fighten? Welnee. Als het OM willens en wetens een
onschuldige voor de rechter brengt en ontlastend bewijs achterhoudt,
hebben we te maken met een ernstig geval van fuck the facts.Deze gang van zaken roept niet alleen ernstige vragen op over de
werkwijze van het OM. Ook het denken in termen van 'risicogroepen',
'daderprofielen' en wat dies meer zij verdient serieuze
heroverweging. Zodra iemand in het daderplaatje past, is de
verleiding kennelijk bijzonder groot om te gaan hameren op zijn
kennelijke schuld en alle vragen, aarzelingen, ambivalenties, ja
zélfs de tegenbewijzen weg te beitelen. Risicogroepen zijn niets dan
gebundelde, geformaliseerde vooroordelen. Om iemand namens de staat
te beschuldigen is meer nodig dan een vooroordeel: concrete
aanwijzingen en bewijsstukken. Maar juist de wetenschap dat iemand
tot een risicogroep behoort, maakt het moeilijk nog met heldere,
klare blik naar de feiten kijken.Feiten spreken niet meer voor zich als Barbertjes moeten hangen.
Copyright Karin Spaink.
Deze tekst wordt uitsluitend
voor persoonlijk gebruik aangeboden.
|
