elders verschenen

Artikelen elders verschenen

Op de wip. Over biseksualiteit en homo's in schaapskleren, Lezing LNBi, 22 september 2006

Is 'biseksualiteit' een aparte categorie? Volgens mij niet. Hooguit is biseksualiteit een bufferzone tussen twee Koude-oorlogsmachten. De gedachte aan een derde weg in seksualiteit spruit voort uit de - naar mijn idee - verkeerde gedachte dat er 'naturen' in seksualiteit bestaan, dat er sprake is van een 'geaardheid'. Die gedachte leidt tot bizarre etikettering, tot uitsluitingspolitiek en, uiteindelijk, tot aanpassing aan de oude normen waaraan je juist wenst te ontkomen. Met videofragmenten.

Je borsten als wapens, Bepster, 15 oktober 2006

De Volkskrant portretteerde in haar glossy in september de nieuwe lichting vakbondsvrouwen. Dat je bij zo’n stuk geen zuiver traditionele foto wilt, is logisch: deze vakbondsvrouwen presenteerden hun ideeën als modern, jong, vlot. Maar zo? Stuk voor stuk werden ze sexy afgebeeld. Kleren half los, nietsige jurkjes aan, veel buiken en dijen, half ontblote decolletés: alsof ze meededen in de strijd om America’s next supermodel.

Publieke middelen, Esta, 25 september 2006

Veel vrouwen weten niet hoe ze zelf borstonderzoek kunnen uitvoeren. Mark For Life heeft een t-shirt uitgebracht dat ze daarmee kan helpen. De ellende is dat wie nooit over borstkanker nadenkt, zo'n shirt dus ook niet koopt. De remedie? Laat vrouwen die borstkanker hebben (gehad) ze dragen, in het openbaar.

Werk in de wilgen, Bepster, 22 september 2006

Tot hun twintigste gaan mannen en vrouwen keurig gelijk op qua economische zelfstandigheid, daarna gaan mannen in dezelfde lijn pijlsnel omhoog. Mannen hebben geen partner nodig om financieel overeind te blijven. Bij vrouwen dondert de boel in elkaar rond hun zevenentwintigste, als een krappe 70% financieel op eigen benen staat. Het komt door de kinderen.

Privacy is dood, leve het terrorisme!, de Volkskrant, 28 januari 2006

We leven tegenwoordig onder het preventieparadigma. De gedachte dat iets of iemand in de toekomst mogelijkerwijs een terreurdaad kan uitvoeren, volstaat om nu al drastische tegenmaatregelen te nemen. We nemen derhalve maatregelen die in elk ander tijdsbestek als draconisch zouden worden bestempeld, en ze volgen elkaar in rap tempo op. De vraag of zulke maatregelen nog proportioneel zijn, of ze uitvoerbaar en effectief zijn, hoeveel macht de overheid zich ermee verwerft en of er nog enige controle mogelijk is hoe zorgvuldig ze worden uitgevoerd, lijkt niet relevant meer te zijn.

Het medisch geheim gehackt, de Volkskrant, 3 september 2005 (pdf)

Om de veiligheid van elektronische patiëntendossiers te controleren, heb ik - in overleg en met toestemming - de computersystemen van twee ziekenhuizen laten testen. Dat liep niet zo goed af: we hadden plotseling de beschikking over ruim 1,2 miljoen patiëntendossiers. In de Volkskrant van 3 september schreef ik daarover een paginagroot artikel. De test was onderdeel van mijn nieuwe boek Medische geheimen, dat op 5 september 2006 verscheen.

Online racisme; de remedie is erger dan de kwaal, Netkwesties, 7 juli 2003

Veel instanties en overheden pleiten voor het aan banden leggen van hate speech op het internet. Anderen twijfelen of dat zin heeft: dan gaan de haatzaaiers immers gewoon ondergronds door. Daarnaast treffen zulke goedbedoelde maatregeeln ook altijd derden. En over hoeveel materiala hebben we het nu eigenlijk? Verslag van twee OVSE conferenties.

Orkut spot met privacy, Netkwesties, 20 februari 2004

Orkut, een van de vele internet-vriendennetwerken maar dan een die wel hip is, maakt furore onder mensen die verstand hebben van internet. Misschien dat het tijd is dat ze eens kijken naar de gebruiksvoorwaarden van Orkut, want daar staan dingen in die erger zijn dan waarvoor Microsoft is aangevallen.

De eigenrichting van het MDI, Netkwesties, 31 december 2003

Nu het stof wat is opgetrokken - na een publieke ruzie in Het Parool tussen Meldpunt Discriminatie Internet (MDI) en Maroc.nl, twee artikelen in Netkwesties, een stroom reacties in allerlei webfora en nadat het MDI eindelijk recente jaarverslagen online heeft gezet - is het mogelijk een balans op te maken van de werkwijze van het MDI en zijn voorman Ronald Eissens. Op minstens vier punten zijn er fundamentele kanttekeningen te plaatsen: ondoorzichtigheid, liegen over cijfers, onzorgvuldig bestuur en overijverige interpretatie van de wet.

"Een vieze modderpoel": Ronald Eissens en het MDI, Netkwesties, 27 november 2003

Een paar weken geleden stuitte ik op een ingezonden brief in Het Parool waarin bestuurslid Dick Sipkes van Maroc.nl zich beklaagde over de werkwijze van het Meldpunt Discriminatie Internet (MDI). Dat verhaal kwam me bekend voor. Het leek als twee druppels water op wat Indymedia eerder was overkomen. Een speurtocht naar de werkwijze van het MDI.

Het nieuwe gezicht van overheidscensuur, de Volkskrant, 13 juni 2003

Op 13 en 14 juni organiseerde de OVSE een conferentie over internet en vrijheid van de media. Ter inleiding schreven we dit artikel, dat vooral aandacht vraagt voor het veranderende gezicht van censuur in de nieuwe media.

Newspeak revisited, gesproken column, 9 april 2003

Begin april organiseerde de SP een viertal avonden over de oorlog in Irak. Hoofdgast was Scott Ritter, voormalig VN-wapeninpsecteur die in 1998 ontslag nam omdat Amerika naar zijn mening de inspecties saboteerde. Ik las een van die avonden een gesproken column voor over de berichtgeving over de oorlog in Irak.

Rode rozen met veel doornen. Romantiek en geweld in de Boeketreeks

Het meest humoristische artikel uit een bundel die ik in 1982 publiceerde (Pornografie, bekijk 't maar, Van Gennep, Amsterdam 1982) was een analyse van de Boeketreeks. De boekjes worden algemeen als zoet en romantisch beschouwd, maar aandachtige lezing leert dat het dwang en veerkrachtig is wat de klok slaat. Alleen lees je dat niet zo, omdat jij - als lezeres - in tegenstelling tot de hoofdpersoon allang weet dat de Boeketvrouw verliefd is op die nukkige en grillige man. Ze moet haar liefde alleen nog durven erkennen.

Zeven rechtbankverslagen over Zenon Panoussis vs Scientology, het hoger beroep in Stockholm dat van 17 januari tot 26 januari 2001 diende. Geschreven voor Netkwesties.

Dag 0: Armoedzaaier versus multinationale sekte, 17 januari;
Dag 1: Verknipte stukken, 18 januari;
Dag 2: McShane helpt Zenon, 19 januari;
Dag 3: Scientology's wraak, 22 januari;
Dag 4: Kinderachtige spelletjes, 23 januari;
Dag 5 & 6: Onaanvaardbare waarheden, 24-25 januari;
Dag 7 & 8: Water naar de zee dragen, 26-27 januari 2001.

De grimmige Eryniën, Opzij, november 2000

Hans Dorrestijn schreef een autobiografisch boek over zijn huwelijk met een vrouw die aan een schoonmaakwoede leed. Ze daagde hem voor de rechter om publicatie te verhinderen, verloor de zaak, en betichtte Dorrestijn daarna van «literair stalken». Ik meen dat de ex ongelijk heeft: literatuur stalkt niet.

Grimm v2.0: Angst met een bank ervoor, Openingslezing Antwerps Filmfestival, 29 september 2000

Het Antwerps Filmfestival was gewijd aan het thema «geweld en film». De centrale vragen waren óf er nu wel zoveel geweld in films voorkomt, wat de betekenis en plaats van horror en thrillers is, en of geweld in de film en op tv uitgebannen kan (of moet) worden. Mijn stelling is dat horror niets anders is dan sprookjes voor volwassenen: een vorm van veilig griezelen.

Nooit meer dezelfde, Doodgewoon, herfst 2000

Het tijdschrift Doodgewoon vraagt mensen regelmatig welk boek ze per se voor hun dood willen (her)lezen. Ik heb geen flauw idee, maar ik weet wél welk boek mijn besef van wat er in literatuur kan, definitief heeft veranderd: Nooit meer slapen, van WF Hermans.

Merktrouw als wapenfeit, Volkskrant Magazine, 23 september 2000

Een overzicht van de verschillende popfestivals die Nederland inmiddels kent. De markt is enorm uitgedijd. Opmerkelijk is dat elk festival een vast publiek heeft wier merkentrouw vrijwel geen grenzen kent. (Bij het artikel werden prachtige foto's van festivalgangers afgedrukt.)

Johan Voorhaar

Een pagina over iemand die er een sport van maakt nieuwsgroepen om zeep te helpen en mensen uit te schelden.

De artistieke dood, Relevant, januari 2000

In de wens tot zelfmoord of euthanasie ligt, hoe vreemd dat ook moge klinken, een artistiek element besloten: de gedachte eigenhandig «einde» onder het levensverhaal te schrijven. In plaats van wreed toeval of gruwelijk lot is het de mens zelf die doelbewust het moment en de wijze van zijn einde bepaalt en dat vervolgens voltrekt: niks willekeur, niks per ongeluk, niks goddelijke hand, niks fataliteit.

Neuk eens een slablaadje, Playboy, oktober 1999

Men beweert altijd maar dat er haast geen taboes meer zijn. Onzin. Alle oude taboes bestaan nog steeds, en worden eerder stringenter bewaakt dan losgelaten. Bedrijf geen kannibalisme en heb geen seks met familieleden - deze taboes zijn nog volop in bedrijf en worden tegenwoordig uitgebreid, niet ingeperkt.

A list of names is part of free speech, February 29, 1999

Many would claim that a list containing names (and perhaps the address or profession of the listees) is not deserving of the protection that comes with free speech, I claim that a such a list should be regarded as part of free speech. Often, such a list is simply a condensed version of an informative article.

Why repugnant pages need to be defended, February 22, 1999

While I strongly hold that every woman should have an abortion if she needs one, I do not think that other opinions about the subject should be outlawed or fined, no matter how harshly they are put. Yet this is precisely what happened in the case of the Nuremberg Files. On words and censorship.

Additional motivation, February 25, 1999

Why I believe that suing anybody over their opinion is wrong. Freedom of speech cannot protect only some opinions while banning others. Robbing the Nuremberg Files-people of their legal means of protest will make them go underground and make them less visible, not less dangerous.

Wie te zijn?, Zone 5300, januari 1999

Als je een dag lang een personage naar keuze mag zijn, wie dan te kiezen? En: hoe te kiezen? Op grond van nieuwsgierigheid, liefde, haat, strategie? Ik koos iemand die een uitweg uit dit dilemma had gevonden: Belcampo.

Te gast bij de Vlaamse Rijkswacht, De Morgen, 3 september 1998:

Tijdens onze treinreis van Amsterdam naar Gent worden mijn lief en ik onwettelijk gearresteerd door de Vlaamse Rijkswacht. Als blijkt dat we ons niet zo maar laten intimideren, wordt Zenon door hen geschopt en geslagen. Het heeft er alle schijn van dat zulk machtsmisbruik hier usance is. Ik schrijf een stuk in De Morgen en er komt een kleine rel van; het Comité P (voor politietoezicht) besluit tot een onderzoek. Ik hoor lang niets van ze. Totdat ik door de rijkswachter in kwestie gedaagd word wegens laster...

De man met de hamer, toneelstuk voor het Holland Festival, juni 1998

Essayistisch toneelstuk over smaak, moderniteit en ambtenarij, met rollen voor Mozart en Wagner, én voor trance. Het stuk werd eenmalig opgevoerd door Toneelgroep Hollandia, op de slotavond van het HF. Het complete stuk staat on-line.

Unbiased columnism, a series of reports on Panoussis vs Scientology, May 1998:

1: Preparations: preparing for court;
2: Which material?: the alleged violation of Zenon's Temporary Restraining Order;
3: To want to eat a pie and have it: the first day of the main case starts with settlement negotations;
4: Brochures with a bite: does RTC own the copyrights, and are these «unpublished texts» spread only within a limited circle, as RTC claims?;
5: You know you're being sued by Scientology when...: lots of witnesses are being heard, amongst them people from RTC and CST;
6: Questioning McShane: Zenon questions RTC president McShane;
7: Final pleas: the last day. RTC asks for an unprecedented amount in legal costs: circa 1 million US dollar.

MV: doorhalen wat niet van toepassing is, titelessay uit M/V: doorhalen wat niet van toepassing is, Nijgh & Van Ditmar 1998

Is geslacht eigenlijk wel zo'n duidelijke, onmiskenbare categorie als we denken? Wat zijn dat eigenlijk, vrouwen, en hoe voelt het vrouw te zijn? Verkenning van sekse en gender aan de hand van biologie, feminisme, travestie en transseksualiteit. De tekst werd uitgesproken als de Annie-Romeinlezing in maart 1997.

Dames als daders, essay uit M/V: doorhalen wat niet van toepassing is, Nijgh & Van Ditmar 1998

De daders van seksueel geweld zij mannen, hun slachtoffers vrouwen - denken we. In de praktijk blijkt dat niet helemaal te kloppen: ook vrouwen mishandelen hun partners en plegen incest. En seksueel geweld blijkt niet het privilege van heteroseksuelen te zijn, ook al houdt de theorie absoluut geen rekening met zulke nare feiten. Een verkenning.

Seks als glijmiddel, essay uit M/V: doorhalen wat niet van toepassing is, Nijgh & Van Ditmar 1998

Censuur en verboden binnen de nieuwe media worden meestal met een beroep op seks worden verkocht. Dat is griezelig, omdat enerzijds overheden en beslissende instanties lijken te geloven dat wat er op Internet aan seks is te vinden, zo excessief is dat daar nodig paal en perk aan gesteld dient te worden; anderzijds omdat overheden dat vooroordeel ten eigen bate aangrijpen en het misbruiken om vergaande restricties aan het net op te leggen. Seks is een glijmiddel - voor censuur.

Vieze verhalen, essay uit M/V: doorhalen wat niet van toepassing is, Nijgh & Van Ditmar 1998

Na de ontmaskering van Marc Dutroux trok een golf van hysterie door Nederland en België. Opmerkelijk daarin was dat het steeds homoseksuelen waren die het moesten ontgelden, ook al was er geen enkele link tussen wat Dutroux had gedaan en homoseksualiteit. Verslag van een hetze.

Truth or dare, of: Procrustus in de lesbowereld, essay uit M/V: doorhalen wat niet van toepassing is, Nijgh & Van Ditmar 1998

In de lesbowereld wordt moeilijker gedaan over seks dan we wel willen toegeven. Misschien moeten het motto 'opwindend, cultureel en strijdbaar' maar voor de jaarlijkse demonstraties bewaard worden, en mag in het dagelijks leven het formaat van het lesbische bed best wat minder groots en meeslepend gesteld zijn. Tegelijkertijd leidt schuwheid en afwachten tot niets.

Proeftuin affectie-regulering.CAR case-studies evaluatie , essay uit M/V: doorhalen wat niet van toepassing is, Nijgh & Van Ditmar 1998

Fake overheidsadvies waarin - op grond van bestaand onderzoek - gezondheid wordt gerelateerd aan florerende relaties, met als onontkoombare conclusie dat echtscheding en alleenstaand zijn niets is gedaan en de overheid de verplichte koppelarij ter hand moet nemen. Het 'advies' begint goedbedoelend en eindigt absoluut dictatoriaal. Het is gebruikt voor een toneelstuk van De Ket en Van Houts.

Prix Ars Electronica 1997, July 1997

The Prix Ars Electronica is for the electronic arts what the Oscar is for films. The Golden Nica is a highly valued prize. In 1995, a .net prize was begun next to the existing prizes for animation, interfaces and electronic music. There was even more discussion than last year. Again, I was one of the jurors and wrote the jury's statement. This time, the jury report focussed on connectivity and embeddedness. Also, we made a couple of recommendations for prospective competitors.

Midzomernacht films, de Volkskrant, 21 juni 1997

De Volkskrant vroeg mij om voor hun zaterdagse rubriek Rangen en standen een lijst te maken van mijn tien favoriete filmscènes die met de liefde van doen hebben; dit omdat het die dag midzomernacht zou zijn. Bij deze. Ik vrees dat ik een ongeneeslijke romanticus ben, zij het een met sterke horrorneigingen. En omdat seks en lust erbij horen, sluit ik mijn lijstje met een paar seksscènes en -films.

Op het nachtkastje, Schrijversnet, juni 1997

Wat er nu op mijn nachtkastje ligt? Alice, natuurlijk, omdat ik dat boek minstens een keer per jaar herlees; omdat ze me altijd ontstolen wordt; omdat ze me altijd inspireert; omdat ze altijd anders is en altijd nieuwe perspectieven biedt. Alice, natuurlijk; omdat ze mijn vruchtbaarste bron van verwijzingen en verhalen is.

Geluk in de modder, de Volkskrant, 22 mei 1997

Het Pinksterweekend is traditioneel de opening van het festivalseizoen voor popmuziek. Het grootste festival - en mijn favoriet - is Dynamo, waar de wat heftiger muziek centraal staat. Over dat festival wordt echter zelden geschreven, en áls dat al gebeurt, is dat meest in de vorm van allerlei achterhaalde clichés. Een poging tot genoegdoening.

Karin Arink, De Unie, 6 augustus 1996

De organisatie van Going Places (een serie lezingen, vertoningen en gesprekken gehouden in zaal De Unie, Rotterdam) vroeg me om commentaar te geven op het werk van beeldend kunstenaar Karin Arink. Dat deed ik met liefde; ik ben erg onder de indruk van haar werk, dat zulke prachtige, kapotte, open, uitnodigende lichamen omvat. Liefst zou ik iets van haar kopen. Over lichamen, en over Bacon, Barker en Arink. Een aantal foto's van haar werk zijn met toestemming opgenomen bij de tekst.

Prix Ars Electronica 1996, juli 1996

De Prix Ars Electronica is voor elektronische kunst wat de Oscar voor films is. Sinds 1995 is er, behalve een prijs voor animatie, interfaces en elektronische muziek, ook een prijs voor Internet-zaken. De jury bekeek ruim tweehonderd homepages. Ik was lid van de Web-jury en schreef het juryrapport. De belangrijkste vraag (en misvatting) bleek: wat is kunst op het net? (English only)

Mijn verweer (html) of ascii-versie, december 1995

De verdediging die ik heb opgesteld naar aanleiding van het kort geding dat Scientology tegen mij en vier Internet providers aanspande. Bij het onderzoek dat ik voor dat verweer deed, kwamen interessante feiten boven tafel. Zo heb ik niet, zoals de eisers stelden, «de volledige OT's of grote delen daarvan» op mijn homepage staan, doch minder dan acht procent van de volledige tekst; de stukken in kwetskwestie niet gestolen; de OT's die op mijn homepage staan, zijn grotendeels niet langer in gebruik. De dagvaarding bevatte meer grove fouten, die ik blijmoedig aanwees. Het verweer bevat voorts een overzicht van Scientology's activiteiten op Internet. De zaak zou op 14 december 1995 dienen; drie dagen van te voren trok Scientology zich onverwacht terug. Pas in februari 1996 diende de zaak uiteindelijk. Ik won.

Net Communities, Lecture Doors of Perception, 10 november 1995

At Doors of Perception (an international convention on modern technology that was held in Amsterdam) I was asked to lecture about net communities. The net, while having this lure of a bodiless society, yet craves for physicality and very often occasions actual meetings and friendships. Exploring the social dimension of a very busy Dutch newsgroup, it became obvious that such a community could easily become political when necessary. It now has, and it has turned itself against Scientology when they turned against a Dutch provider. Read all about it. (English only)

Bericht uit het ziekenhuis II, nlnet.misc, 23 juli 1995

Waarin er rare witte plekken in mijn hoofd blijken te zitten. Kalk, misschien, of gewoon gaten? Het duurt geruime tijd voordat mijn specialist er achter is wat dat voor een plekken zijn en waar die plotselinge epilepsie vandaan komt. Ik blijk een kleine hersenbloeding te hebben gehad.

Bericht uit het ziekenhuis I, nlnet.misc, 16 juli 1995

Godver. Blijk je wanneer je al multiple sclerose hebt, ook nog epilepsie te kunnen krijgen. En dat ontdek je terwijl je eigenlijk gewoon naar de film wilde, die avond. Nieuwe avonturen in het ziekenhuis (en op straat): over barstende hoofdpijn en een doortastend lief die meteen een ambulance belde.

Type O Negative & de pijn van het zijn, Watt, juni 1995

Type O Negative - die trouwens recent even ophield te bestaan - heeft zichzelf van zijn nare politieke stempel ontdaan en maakt tegenwoordig furore. Op Dynamo zal de groep een publiek van ruim honderdduizend mensen tegenover zich vinden. Zanger Peter Steele over optredens, muziek, teksten schrijven en beroemdheid. «Tsja, andere mensen gaan elke dinsdagavond bowlen ofzo, ik schrijf toevallig elke dinsdagavond een vreselijk slecht nummer.»

Over fictie, Surplus, mei 1995

Waarom ik aldoor maar weer uitstel zoek wanneer het gaat over het schrijven van fictie, en essays of columns aanzienlijk eenvoudiger te schrijven zijn. Fictie staat zo vreselijk op eigen benen en heeft geen extern argument.

Literaire generaties, Surplus, maart 1995

De VPRO wijdde een programma aan de literaire jeugd van tegenwoordig, die ze confronteerde met «de oude garde». Mulisch, AFTh van der Heijden, Zwagerman, en de generatie Nix: Van Erkelens en Giphart, passeerden de revue. Generaties hebben geen vrouwen, zo blijkt helaas.

Weest welkom bij mijn zelfmoord, Doodgewoon, lente 1995

Dat er na mijn dood niets is, laat me koud. De dood is een zaak die uitsluitend de levenden aangaat; het zijn de nabestaanden die het er moeilijk mee hebben en zij die, omdat ze leven, sympathiseren met aanstaande nabestaanden en aanstaande doden. Wat mij dwars zit, is hoe het zou zijn tijdens het sterven. Om die reden vind ik de gedachte dat mijn geliefden alleen zouden moeten sterven, een van de meest gruwelijke. Maar de gedachte aan mijn eigen zelfmoord is eerder sterkend dan eng.

Een warme lentenacht, nlnet.misc en xs4all.sjaalman, 5 april 1995

Midden in de nacht word ik wakker van allemaal gedruis en vreemde geluiden. Iemand belt aan. Er blijkt een uitslaande brand te zijn in het pand naast ons. En hoewel ik altijd heb gedacht dat ik als eerste mijn fotoboeken, mijn eigen boeken en mijn diskettes zou pakken, blijkt KimMijnKat veel belangrijker te zijn. Buiten staan drie brandweerwagens en vreselijk veel mensen.

Zelfs het weer werkt mee, De Helling, winter 1994

Walt Disneys The Lion King gaat vooral over de natuurlijkheid van macht en de vanzelfsprekendheid van hiërarchieën Je zou verwachten dat wie vals speelt en voor leven in de brouwerij zorgt, op sympathie van de kijkertjes mag rekenen. Maar nee. Deze Disney is niet geschikt voor kinderen: bij alles wat tegen de hiërarchie indruist, verliezen ze hun belangstelling.

Kinderen als feministische ammunitie, Vrij Nederland, 10 december 1994

Bespreking van het boek De wet van het hart van Dorien Pessers. Pessers betoont zich een ouderwetse marxist. Ze schrijft gortdroge stukjes waarin ze haar eigen gelijk dichtritst en waarin ze keer op keer uithaalt naar feministische vrouwen, die in haar ogen hun eigen zaak hebben verkwanseld door te hameren op het belang van betaalde arbeid. Bovendien redeneert Pessers wel erg vanuit de gedachte dat iedereen in gezinnen woont.

Diagnoses van een patiënt, Medisch Contact, december 1994

De Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor de Geneeskunde hield een congres over het thema «communicatie tussen arts en patiënt». Met die communicatie gaat inderdaad regelmatig iets mis. De vraag is aan wie en aan wat dat ligt. Een paar leerzame aanvaringen waarbij voor de verandering de dokter aan een diagnose wordt onderworpen.

Oorlogskind, Surplus, november 1994

Na jarenlang zoeken vind ik op een tweedehands-boekenmarkt eindelijk Het nachtkindje terug, een lievelingsboek uit mijn jeugd over een meisje dat in de onderwereld leeft. Het verloren zusje blijkt een raar verleden te hebben, ontdek ik helaas...

Vergeten kinderjaren, Surplus, oktober 1994

Heeft Jezus eigenlijk wel een jeugd gehad? Dat-ie ooit baby was, weten we wel zeker: zijn kraambezoek is goed gedocumenteerd. En dat hij later groot was en stierf, weten we ook. Maar wat gebeurde er intussen? Hoe zag zijn jeugd er uit? Die staat nergens beschreven. Haalde Jezus kattekwaad ut? Had hij last van een Oidipoes-complex?

Infernal din and serial killers, August 1994, essay

Many people shun death metal; they believe that it is dangerous music. I'm quite a fan and in this essay, published in a collection of esays on pop music, I explained why I liked it. About stage-diving, Gorefest, Type O Negative, American Psycho, serial killers, the attraction of horror and the hatred of harmony. (English only.)

Bij de dood van Rob van Gennep, Vrij Nederland, 23 april 1994

Kort tevoren was uitgever Rob van Gennep overleden; hij had ALS, een ziekte die je spieren langzaam doet afsterven. Vrij Nederland vroeg een aantal mensen die hem gekend hebben, een stukje over hem te schrijven.

Op eigen wielen, crossend door continenten, Opzij-lezing, april 1994

Sinds een aantal jaren organiseert Opzij lezingencycli in De Balie. De serie van 1994 had «zelfstandigheid» als onderwerp en daarin sprak ik over ziekte. Willen mensen die gehandicapt zijn of een chronische ziekte hebben, enigszins op eigen benen kunnen staan - desnoods in figuurlijke zin - dan zal er nogal wat op de kop moeten, qua beleid. Maar het opmerkelijke is dat veel dingen die voor hen goed uit zouden pakken, voor veel meer mensen van belang zijn; ook als ze niks hebben. Kon de norm voor werk, wonen en welzijn toch maar wat opgerekt worden...

De straat is de straat niet meer, De Helling, voorjaar 1994

In de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen adverteerde GroenLinks met een foto van een bangelijk bejaard stel dat over straat schuifelt, met daarnaast een tekst over verloedering van de buurt. Het geheel maakte een vreselijk ouderwetse indruk. Alsof GroenLinks uit is op «fatsoen», orde en netheid. Je mag toch hopen van niet.

De mini-moralia van Beatrijs Ritsema, Vrij Nederland, 23 oktober 1993

Bespreking van het boek Het belegerde ego van Beatrijs Ritsema. In haar columns in NRC Handelsblad is Ritsema scherp en humoristisch. In dit boek echter verwart ze moraal al te snel met politiek. Haar pleidooi voor de rentrée van hoffelijkheid en etiquette worden daar ineens heel oubollig van. Ritsema noteert buitengewoon heldere observaties - dat iemand aanklagen tegenwoordig meer in zwang lijkt dan zelf een daad stellen, bijvoorbeeld - maar haar pleitrede voor het invoeren van een nieuwe moraal voor dagelijks gebruik redt ze daar helaas niet mee.

Fout volgens..., NOS Taal, oktober 1993

Het radioprogramma NOS Taal nodigt regelmatig iemand uit om uiteen te zetten aan welke variant in het moderne taalgebruik men zich stoort. Mij was opgevallen dat allerlei semi-nationale instanties ineens hun lidwoord zijn kwijtgeraakt (en zodoende gepersonifieerd raken), en dat wanneer mensen voorbeelden willen stellen, ze ineens een onbepaald lidwoord gebruiken. «Neem nu een Mulisch...»

Punk as fuck, De Helling, najaar 1993

Omdat hippie ineens weer in raakt, stel ik een daad. Ik word punk après la lettre en haal een overgeslagen periode in. Haar zwart geverfd, kapsel weggeschoren aan de zijkant, straps over mijn laarzen en flink boos kijken. Waarna iedereen mij ouderwets vindt. Maar Ian Curtis zingt nog steeds godsliederlijk mooi, en mocht je punk nu echt alleen maar mooi vinden toen je achttien was, de neutronenbom ging vallen en je kalverliefdesverdriet had? Bovendien: men is nimmer te oud om jong te willen sterven.

Poëzie: Campert moet een bandje, Vrij Nederland, 24 juli 1993

Poëzie lees ik zelden; meestal draai ik haar. Zonder een stem die een gedicht klank en maat geeft komen de regels niet van de bladzijden af: ze blijven er plat op liggen. Zelfs het allerallermooiste gedicht ter wereld, Lamento van Remco Campert, werkt niet als ik het nalees. En ik heb het hem meermalen horen voorlezen. Kan Campert niet in een bandje?

Manieren, De Helling, zomer 1993

Allerwege klaagt men over de teloorgang van decorum en goede manieren. Nu ben ik netjes opgevoed en uiterst beschaafd en heb ik daar derhalve een mening over. Het verlies van goede manieren heeft niets met feminisme te maken (want dames kunnen bést de deur openhouden voor een heer, of ze in hun jas helpen) en niets met Middellandse-Zee manieren. Bovendien begon de rentrée van de beschaving bij punk.

Music for maniacs, De Helling, voorjaar 1993

In het Concertgebouw zult U mij zelden aantreffen; ik houd meer van hard en gemeen, brokstukken van lawaai in de oren, de volumeknop wijd open. Postpunk met gotisch galmende mannenstemmen en gedreven gegrepen gejaagde vrouwenstemmen. Death- en trashmetal, vol bijtende gitaren en mannen met gorgelend bloed in hun kelen, die als ze doen alsof ze zingen in grote lijnen klinken als een afvoerputje waar nodig een loodgieter aan te pas moet komen. Mooi maar goor; van die muziek kortom waarvan men te Amerika denkt dat je gek wordt. Over geluidsmuren en rolstoelen.

Antwoorden aan Max Frisch, Trouw, 19 december 1992

In zijn dagboeken formuleerde Max Frisch een serie gewetensvragen. Ze werden gebundeld in het boekje Lastige vragen: bij elkaar zo'n driehonderd kwesties zonder antwoorden, zonder oplossingen. Het dagblad Trouw vraagt elke week iemand om zelf tien vragen daaruit te selecteren en die zo oprecht mogelijk te beantwoorden.

Rijstebrij of luilekkerland?, Opzij, december 1992

Of ik weer een stapel damesporno wilde recenseren. Ditmaal niet alleen met damesdames maar ook met herendames. En gaandeweg werd ik kribbig. Steeds maar meer van hetzelfde: men geeft U zóveel kleur, zóveel reliëf, seks in hi-fi, met alle toonhoogten en -laagten, dat U er niets meer aan hebt toe te voegen. Door teveel te geven, snijdt men alles af. Een acute overdosis beneemt me de lust: of die porno voorlopig asjeblíeft even uit mag.

Recht uit het kruis, Catalogus Gay & Lesbian Film Festival 1991

De organisatoren van het Gay & Lesbian Film Festival dat in 1991 in Amsterdam werd gehouden, vroegen me een selectie te maken uit de groeiende hoeveelheid damesporno. De gekozen filmpjes werden onder andere vertoond op de spectaculaire Wet Party, een nachtfeest in een zwembad. Over lezzies, macho-sluts, censuur, safe sex, wolmerken en het Wilde Westen.

Dames als daders, Opzij, oktober 1990

Hoewel er driftig op is gestudeerd, heeft nog niemand een sluitende verklaring van de oorzaken van geweld tegen vrouwen kunnen ontwikkelen. Tegenwoordig wordt algemeen erkend - niet alleen door feministen - dat zulke vormen van geweld een structurele oorzaak hebben, en dat de machtsverschillen tussen mannen en vrouwen daarbij doorslaggevend zijn. Maar wat blijft er van zulke theorieën over als het vrouwen zelf zijn die zulk geweld plegen? Wanneer vrouwen mishandelen, incest plegen, verkrachten? Hoe het feminisme op zijn grondvesten kan schudden. (English version: Criminal ladies).

Kan mijn kat ongelijk hebben?, Opzij, januari 1988

Onder feministen woedt een forse discussie over SM: is die seksuele praktijk bevrijdend of juist onderdrukkend? Onderwijl pogen tal van SM-verenigingen hun voorkeur geaccepteerd te krijgen - waar trouwens een paradoxaal streven in besloten ligt. Een discussie over katten, spruitjes, SM, feminisme en het al dan niet bestaande verband tussen die vier zaken.

Daar sta je dan met je goeie gedrag, congresbundel, 1985

In 1985 organiseerden een aantal instanties een conferentie over mannen en seksueel geweld. Ik zou een bijdrage schrijven, maar allerlei toch al wankelende theorieën vielen definitief omver na een akelige persoonlijke ervaring. Waarna het laatste restje geloof in economische zelfstandigheid als preventief beleid - waar iedereen toen de mond vol van had - definitief versplinterd raakte.