Fluitje van een cent

‘Als er één conclusie te verbinden is aan de Panama Papers,’ schreef iemand op Twitter, ‘is het dit: belasting wordt alleen nog betaald door sufferds die zich geen dure adviseur kunnen veroorloven.’ Hij sloeg de spijker op zijn kop. Wie belasting wil ontduiken, in het geheim vermogens wil beheren, vies geld wil doorsluizen en corrupte of criminele betalingen wil maskeren, maakt gebruik van de diensten van sjieke juridische adviseurs zoals het Panamese Mossack Fonseca. Geen haan die ernaar kraait: wie rijk is, kan zich met hulp van adviseurs voor alles een vrijbrief kopen. Ook als het om fraude en corruptie gaat.

Zondagavond denderde het nieuws over internet: de interne documenten van Mossack Fonseca, tezamen 2,6 terabyte aan mails, spreadsheets, contracten, notariële aktes en powerpoint presentaties, waren gelekt en zijn in de afgelopen twee jaar door een cohort van journalisten uitgevlooid, aan elkaar geknoopt, verder onderzocht, gelinkt aan elders aanwezige publieke kennis, en uiteindelijk tot samenhangende verhalen geordend.

De eerste tien verhalen die vrijkwamen: onderbouwingen van de corruptie binnen de FIFA (nota bene door een vooraanstaand lid van de ethische commissie van de internationale voetbalbond), corruptie van de Oekraïense president Porosjenko en de IJslandse premier Gunnlaugsson. En oh ja, via talloze, hoofdzakelijk Nederlandse, brievenbusfirma’s heeft de entourage van Poetin een slordige twee miljard verzameld.

Het gemak waarmee immens grote sommen geld blijken te kunnen worden verduisterd, verhuld en onder het toeziend oog van tot controle bestemde instanties worden kwijtgemaakt, is ronduit shockerend. En dan valt Mossack Fonseca nog buiten de top-drie van dergelijke one percent adviseurs: bij de ‘betere’ bedrijven in hun marktsegment moet de spoeling nog aanzienlijk viezer zijn, en de miljarden talrijker.

Zaken doen met mensen die op de terreurlijst staan? Geen probleem voor Mossack Fonseca. Zaken doen met veroordeelde drugdealers? Waarom niet; zelfs in de gevangenis kwam MF desgevraagd bij hun cliënten langs. Premiers en presidenten helpen hun belangen in bedrijven voor het oog van pers en volk te verdonkeremanen? Fluitje van een cent. Omkoopgeld witwassen? Daar had MF een paar leuke ideeën over.

Eerder heb ik betoogd dat onze nadruk op surveillance vooral veroorzaakt dat we ‘misdaad’ gaan herdefiniëren tot wat zichtbaar is: openlijk geweld, straatroverij, publiek wangedrag. Witteboordencriminaliteit laat zich per definitie niet door straatcamera’s en buurtregisseurs vangen. Juist door de nadruk op de openlijke surveillance van gewone burgers zijn we de focus gaan verleggen en hebben we, bijna achteloos, geherdefinieerd wat criminaliteit behelst.

Klokkenluiders – van Julian Assange en Edward Snowden tot de anonieme lekker van de Panama Papers – zijn onze broodnodige camera’s op de grote, bureaucratische criminelen van nu. Ze zijn onze laatste bescherming tegen de wittenboordencriminelen.


Aantal reacties: 7

  1. Janus ≡ 06 Apr 2016 ≡ 11:18

    Goed stuk, maar ja, dit: “belasting wordt alleen nog betaald door wie sufferds die zich geen dure adviseur kunnen veroorloven” is natuurlijk al tientallen jaren bekend.

    Typo: FM ipv MF, 2x. Jammer dat het al zo in de krant staat….

  2. Spaink ≡ 06 Apr 2016 ≡ 12:00

    Janus, dank voor het spotten van de typefout. In de krant staat het gelukkig wel goed :)

  3. Tanja ≡ 07 Apr 2016 ≡ 22:04

    Met alle waardering voor de klokkenluiders, die komen niet ver zonder de, volgens mij, echte helden van dit verhaal: de onderzoeksjournalisten die 2,6 terabyte aan data – 11,5 miljoen documenten – hebben doorvlooid en uitgeplozen. En zij hadden dat weer niet kunnen doen zonder de steun van het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ), dat ook al zo’n belangrijke rol speelde bij Offshore Leaks, Luxleaks en Swissleaks. Ere wie ere toekomt!

  4. Mariette Straathof ≡ 08 Apr 2016 ≡ 15:35

    Blij dat het ICIJ bestaat want de gewone (kwaliteits)krant heeft alles wat achtergrond en onderzoeksjournalistiek heet wegbezuinigd.

  5. Johan ≡ 09 Apr 2016 ≡ 22:56

    Als het zo makkelijk is moet ik ook maar eens belasting gaan ontwijken.

  6. JPaul ≡ 10 Apr 2016 ≡ 06:14

    @5. Johan “Als het zo makkelijk is moet ik ook maar eens belasting gaan ontwijken.”

    Ja, zo makkelijk is het. Je investeert éérst ‘n modaal inkomen (33mille) en ieder volgend jaar tussen 1/10e en de helft van dat bedrag om de zaak draaiende te (laten) houden. Alle uit jouw achterzak betaalde belasting vloeit als vanzelf in je vestje terug. Kippetje.
    & volkomen legaal. Kan elke bijstandsmoeder doen.

  7. =paulv ≡ 05 May 2016 ≡ 01:27

    Privacy is beschikbaar voor hen die geld hebben (tot ze gehackt worden), en niet voor de gewone persoon die geacht wordt transparant te zijn, en al dan niet ‘vrijwillig’ data aan verzekeraars af te geven, en natuurlijk accoord te gaan met dragnet surveilance door de overheid.

    Totdat de politiek bijgedraaid is, zijn we dus afhankelijk van whistleblowers, en hackers die de wet overtreden om het publieke belang te dienen met grote persoonlijke risico’s, om te weten wat er daadwerkelijk gebeurd.

    Een redelijk krankjorum situatie .. en ik ben in dubio .. aan de ene kant probeer ik informatiesystemen zo veilig mogelijk te maken, maar dient dit daadwerkelijk het publieke belang?(de andere kant). Tijd zal het leren.

    =paulv

Schrijf een reactie

E-mail adressen worden niet getoond noch aan derden doorgegeven.
Verplichte velden zijn gemarkeerd met een *